Πρόσφατα

1 Comment  

Νικήτριες Φωτογραφίες του Διαγωνισμού #03 με θέμα «Χαμόγελο»

Ο τρίτος Ελεύθερος Διαγωνισμός Φωτογραφίας #03 του περιοδικού Palinodiae με θέμα «Xαμόγελο» έφτασε στο τέλος του. Ευχαριστούμε όλους όσους συμμετείχαν και με το τρόπο τους στήριξαν αυτή τη καλλιτεχνική διαδικασία....
Αφιερώματα Show author Palinodiae

Τζέικομπ Λόρενς

Ο ζωγράφος της Αναγέννησης του Χάρλεμ

 

 

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΦΟΥΡΟΥ

jacob lawrence

Ο Τζέικομπ Λόρενς (Jacob Lawrence) ήταν αφρικανο-αμερικανός ζωγράφος, γνωστός κυρίως για την απεικόνιση της ζωής των μεταναστών στην Αμερική, που γεννήθηκε σαν σήμερα πριν έναν αιώνα, και συγκαταλέγεται στους πιο γνωστούς Αφροαμερικανούς ζωγράφους του 20ου αιώνα.

Μαύρο προοίμιο | Το 1619 στην αποικία της Βόρειας Αμερικής στο Τζέιμσταουν, νοτιοανατολικά της Βιρτζίνια στον ομώνυμο ποταμό, ξεφορτώνονταν ομάδες αφρικανών σκλάβων προκειμένου να οικοδομήσουν μεγάλες παραγωγές επικερδών καλλιεργειών, ταμπάκο καπνού, βαμβακιού κλπ. Το ίδιο θα γίνεται για όλο τον 17ο και 18ο αιώνα σε Αγγλικές και Αμερικανικές αποικίες. Μέχρι την εφεύρεση του εκκοκκιστηρίου βάμβακος απ’ τον Έλι Γουίτνεϊ στα τέλη του 18ου, οι βαμβακερές ίνες έπρεπε να τραβηχτούν από τους σπόρους με το χέρι και για την παραγωγή ενός δεματιού βαμβάκι απαιτούνταν πάνω από 600 ώρες ανθρώπινης εργασίας. Η όμορφη Ποκαχόντας, κόρη του αρχηγού της ινδιάνικης φυλής Powhatan, κρατήθηκε όμηρος για να διαπραγματευτεί ειρήνη με τους Ινδιάνους ιθαγενείς η πρώτη μόνιμη Αγγλική αποικία στην Αμερική, στη Βιρτζίνια. Η αιχμάλωτη πριγκίπισσα των Ινδιάνων όμως εκχριστιανίστηκε, και τελικά παντρεύτηκε τον άνθρωπο που καλλιέργησε την πρώτη φυτεία καπνού στην αποικία.  Στις αρχές του 19ου αιώνα, η βιομηχανική επανάσταση φτάνει μαζί με άπορους Ιρλανδούς λόγω βρετανικής κατοχής και ροές νοτίων σκλάβων, στην Αμερική  η οποία και επεκτάθηκε δυτικά μέχρι τον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο της (1861-65) .

Jacob Lawrence's Migration Series

Ο Ρούζβελτ της Big Stick τακτικής ήταν ακόμα πρόεδρος όταν ο Λόρενς γεννήθηκε, μετά τη περίοδο της Ανασυγκρότησης, το 1917. Ο Τζέικομπ Λόρενς (7 Σεπτεμβρίου 1917 – 9 Ιουνίου 2000) ήρθε στη ζωή στο Ατλάντικ Σίτι της νήσου Άμπσεκον των βορειοανατολικών Ηνωμένων Πολιτειών, στη πολιτεία του Νιου Τζέρσεϊ, τη χρονιά ακριβώς που οι φυλετικές εντάσεις είχαν κλιμακωθεί σε περιοχές που κατέκλυζαν αφίξεις μεταναστών του νότου, και στο ανατολικό Σαιντ Λούις του Μιζούρι οι πιο σκληρές ταραχές ρατσιστικής βίας στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν σαν αποτέλεσμα αμέτρητες καμένες κατοικίες αφρικανών μεταναστών και πάνω από 100 νεκρούς.

 H οικογένεια του Λόρενς μετακόμισε από τον αγροτικό νότο προς τον βορρά προκειμένου να έχει αυτός και τα αδέρφια του μια καλύτερη ζωή με περισσότερες ευκαιρίες. Οι γονείς του χώρισαν το 1924 ενώ ο Λόρενς και τα αδέρφια του δόθηκαν από την μητέρα τους για αναδοχή, στη Φιλαδέλφεια. Όταν ήταν 13 ετών, αυτός και τα αδέλφια του μετακόμισαν στη Νέα Υόρκη, όπου επανασυνδέθηκαν με τη μητέρα τους στο Χάρλεμ του Μανχάταν. Ο Λόρενς μυήθηκε στις τέχνες γρήγορα, εφόσον η μητέρα του τον έγραψε στο απογευματινό Καλλιτεχνικό Εργαστήρι «Utopia Children’ s Center» του Χάρλεμ που ασχολούταν με το σχεδόν νέο καλλιτεχνικό ρεύμα που άκμασε στην Αγγλία στα τέλη του 19ου: «Τέχνες και Χειροτεχνίες». Η μητέρα του βρήκε έτσι τρόπο να τον κρατήσει απασχολημένο κι ο νεαρός Λόρενς άρχισε να ζωγραφίζει σχέδια με χρωματιστές κηρομπογιές. Ο Λόρενς θα γνωρίσει τη τεχνική των περιγραμμάτων των εφαρμοσμένων τεχνών, κάτι που θα τον καθορίσει σε όλη τη καλλιτεχνική σταδιοδρομία του. Η νοοτροπία των Άγγλων  Τζον Ράσκιν (John Ruskin, 1819-1900)  ζωγράφου & κριτικού τέχνης, και Γουίλιαμ Μόρις (William Morris, 1834-1896)  καλλιτέχνη και ποιητή, που εκπροσωπούσαν το κίνημα Arts & Crafts, είχε αρχίζει να επηρεάζει τις βόρειες πολιτείες της Αμερικής. Ο Λόρενς συνέλαβε πρώιμα την αντίδραση του κινήματος Α&C απέναντι στην νέα Βιομηχανική Βρετανία και διαισθητικά υπερασπίστηκε από τότε την αναγέννηση του Χειροποίητου Έργου Τέχνης, έναντι των βιομηχανοποιημένων καταναλωτικών αγαθών της εποχής που έφερναν συν τοις άλλοις και τη κρίση λόγω εκβιομηχάνισης της παραγωγής.

 Jacob Lawrence Landing Craft

Το 1933 ο Λόρενς εγκαταλείπει το σχολείο και εργάζεται σε ένα πλυντήριο και σε ένα εκτυπωτικό εργοστάσιο συνεχίζοντας παράλληλα την ενασχόληση του στις τέχνες παρακολουθώντας μαθήματα στο Harlem Art Workshop, μαθητεύοντας δίπλα στον γνωστό αφροαμερικανό καλλιτέχνη Τσαρλς Άλστον (Charles Henry Alston, 1907–1977) · ο Άλστον, από γονείς γεννημένους στις σκλαβωμένες κομητείες παραγωγής καπνού της Βόρειας Καρολίνας, μετακόμισε με τη μεγάλη μετανάστευση στη Νέα Υόρκη, κι εκεί πήρε μέρος σε καλλιτεχνικές κολεκτίβες και αφιερώθηκε στις τέχνες. Ο Άλστον προέτρεψε τον δημιουργικό Λόρενς να ενταχθεί στο Κέντρο Τέχνης της Κοινότητας του Χάρλεμ, ιδρύτρια του οποίου υπήρξε η αφροαμερικανίδα γλύπτρια Αυγούστα Σάβατζ (Φελς) (Augusta Savage, 1892–1962) και το οποίο με μία πρωτοφανή ζύμωση νεοϋορκέζων, νοτίων και μεταναστών από την Ευρώπη ακτιβιστών καλλιτεχνών και συγγραφέων, θεωρούταν η κεντρική φλέβα μίας πολιτιστικής κληρονομιάς που έμεινε γνωστή με το όνομα «Αναγέννηση του Χάρλεμ» – στις ανθολογίες του ο συγγραφέας Τζέιμς Ουέλντον Τζόνσον (James Weldon Johnson, 1871–1938) την περιγράφει σαν «Ανθοφορία της Νέγρικης Λογοτεχνίας», ενώ απ’ τον φιλόσοφο (και έναν από τους σημαντικότερους πάτρωνες της Αναγέννησης του Χάρλεμ εν γένει) Αλαίν Λοκ (Αlain Leroy Locke 1885–1954) έμεινε γνωστό σαν κίνημα «New Negro».

Harlem-Community-Art-Center-1938

Harlem Community Art Center (January, 1938)

 

Για την Αμερικάνικη Σχολή Καλλιτεχνών η οποία στηριζόταν σε σοσιαλιστικές ιδέες, ο Λόρενς εξασφάλισε την είσοδο του με υποτροφία της ίδιας της Σάβατζ, καθώς και μια θέση εργασίας στα κοινωνικά έργα ανειδίκευτων εργατών της WPA. Ο Λόρενς συνέχισε τις σπουδές του, δουλεύοντας μαζί και με τον ζωγράφο και γλύπτη «Μάικ» Χένρυ Μπάνναρν (Henry Wilmer Bannarn, 1910–1965) εκτός του Τσαρλς Άλστον, στο εργαστήρι τους. Το καλοκαίρι του 1941, θα παντρευτεί την ομότεχνη του Γκουέντολυν Νάιτ (Gwendolyn Clarine Knight, 1913–2005) η οποία φτάνει στα 13 της χρόνια απ’ τις Δυτικές Ινδίες στο Χάρλεμ. Εκείνη θα μείνει δίπλα στον Λόρενς μέχρι τον θάνατο του, και ενδιάμεσα θα τον βοηθήσει στις διάσημες σειρές έργων του, κυρίως με τις λεζάντες.

With Gwendolyn Clarine Knight

Jacob Lawrence & Gwendolyn Knight

Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Λόρενς θα συνταχθεί με την ακτοφυλακή των Ηνωμένων Πολιτειών καταφέρνοντας έτσι να αφομοιώσει εμπειρικά και να εκθειάσει με παραστατικό τρόπο την ζωντανή απεικόνιση του πολέμου. Η σειρά των έργων της περιόδου εκείνης αναφέρονται σε 48 έργα τα οποία όμως χάθηκαν. Παρ’ όλ’ αυτά, έπειτα από μια υποτροφία του Γκούγκενχαϊμ, ο Λόρενς θα δημιουργήσει το πρότζεκτ «War Series». Οι 14 πίνακες της Σειράς του Πολέμου, παρουσιάζουν μια αφήγηση που εξελίσσεται από την «Αποστολή» μέχρι την «Νίκη». Σε αυτή τη σειρά, ο Λορένς υιοθετεί τη φόρμα της σιλουέτας, μιας σιλουέτας απρόσωπης και αόριστης με πεταχτά ερευνητικά μάτια, την οποία διαδέχεται μία άλλη και όλες μαζί αλληλεπικαλύπτονται, βασισμένος στα χαρακτηριστικά της Αιγυπτιακής Τοιχογραφίας. Οι ομάδες μορφών γίνονται σχέδια στους πίνακες που μαρτυρούν ένα πολεμικό συλλογισμό, τα χρώματα αδειάζονται στη θέση ξεχωριστών χαρακτηριστικών και τα κάδρα εναλλάσσονται στον ορίζοντα με μια πυρετική ατμόσφαιρα μαζών. Ανάμεσα στην εξομολόγηση, η πεποίθηση του ίδιου του ζωγράφου ότι ”κανείς δε μπορεί να πει μια ιστορία σε έναν ενιαίο πίνακα”.

Επιστρέφοντας στη Νέα Υόρκη, ο Λόρενς θα συνεχίζει να γράφει με χρώματα την ιστορία του, μία θνήσκουσα πλέον και πιο μουντή από ποτέ σειρά από έργα, έχοντας ήδη βιώσει κατάθλιψη και νοσηλευτεί για περίπου ένα χρόνο στο νοσοκομείο Χίλσαϊντ, στο Κουίνς της ΝΥ. Το εξιτήριο θα τον οδηγήσει στο Θέατρο. Το 1970, μετά από πρόσκληση του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στον Λόρενς για να γίνει καθηγητής στον κλάδο των Τεχνών, μετακόμισε μαζί με τη Νάιτ στην αντίπερα όχθη για να εγκατασταθούν στο Σιατλ. Eκτός των άλλων εκθεμάτων τέχνης του στο Παραστατικών Τεχνών, το έργο του «Θέατρο» είναι εγκατεστημένο μόνιμα στο κεντρικό λόμπι του Meany Hall του Πανεπιστημίου.

«Η γνώμη μου είναι πως είναι το πιο σημαντικό ζήτημα για έναν καλλιτέχνη είναι να βελτιώσει τη προσέγγιση και τη φιλοσοφία του για τη ζωή – εάν κάτι τέτοιο το πετύχει, τότε δεν αποτυπώνει τη ζωγραφιά του ο καμβάς, αλλά αυτόν τον ίδιο.»

Στη Νέα Υόρκη ο Λόρενς σπούδασε τρία χρόνια Διοίκηση Έργων μέχρι το 1937 και στη συνέχεια Art Workshop του Χάρλεμ. Το Χάρλεμ ήταν το μεγάλο σχολείο των μαύρων και ανέθρεψε καλλιτεχνικά τη πλειονότητα τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Λόρενς ήταν ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που εκπαιδεύτηκαν στην Αφροαμερικανική κοινότητα στο Χάρλεμ. Κατά τη διάρκεια της μακράς καλλιτεχνικής του καριέρας, ο Λόρενς επικεντρώθηκε στην εξερεύνηση της ιστορίας και των αγώνων των Αφροαμερικανών. Ήταν 21 ετών όταν μια σειρά ζωγραφικών του έργων που αναφέρονταν στην ηγετική φυσιογνωμία της Αϊτινής Επανάστασης Τουσαίν Λουβερτύρ (Toussaint L’Ouverture, 1743-1803) ο οποίος στην εξέγερση των αφρικανών σκλάβων της Αϊτής εναντίον των Γάλλων αποικιοκρατών οδήγησε την επανάσταση των σκλάβων και απέκτησε ανεξαρτησία, παρουσιάστηκε σε Έκθεση Αφροαμερικανών Καλλιτεχνών στο Μουσείο Τέχνης της Βαλτιμόρης. Αυτό το εντυπωσιακό έργο ακολούθησε μια σειρά από ζωγραφιές που απεικόνιζαν τη ζωή σημαντικών προσωπικοτήτων της ιστορίας, όπως αυτή του Φρέντερικ Ντάγκλας (Frederick Douglass, 1818–1895)  –  αφροαμερικανού πρώην σκλάβου επαναστάτη, πολιτικού ακτιβιστή και συγγραφέα · ο πρώτος αφροαμερικανός υποψήφιος για αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, της Χάριετ Τάμπμαν (Harriet Tubman, 1822–1913) – αφροαμερικανή πρώην σκλάβα δραπέτισσα φυτείας του Μέριλανντ και αγωνίστρια της απελευθέρωσης των δούλων στις ΗΠΑ · η πρώτη γυναίκα που εμφανίζεται στο μπροστινό μέρος χαρτονομίσματος των ΗΠΑ, Τζον Μπράουν (John Brown, 1800–1859) · αμερικανός αγωνιστής για την κατάργηση της δουλείας– υιοθέτησε την ένοπλη βία, αιχμαλωτίστηκε και καταδικάστηκε σε δημόσιο απαγχονισμό.

 Harriet Tubman

 

Η πρώτη μεγάλη ατομική έκθεση του Λόρενς στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Νέας Υόρκης τη δεκαετία του ΄40, τον έκανε τον πιο διάσημο αφροαμερικανό ζωγράφο στη χώρα. Ο Λόρενς θα επηρεαστεί από τον Γερμανό Γιόζεφ Άλμπερς (Josef Albers, 1888–1976) στο θερινό ινστιτούτο του Κολεγίου Black Mountain, το 1946, όπου το στυλ του θα ενσωματώσει πλέον στοιχεία ρεαλισμού. Αφού εγκαταστάθηκε στην Ουάσινγκτον, ο Λόρενς επιχείρησε και μία μικρή σειρά 5 έργων του ταξιδιού του πρωτοπόρου Ιρλανδοαφρικανού εποίκου Τζορτζ Μπους (George Washington Bush, 1779–1863)  για τα δυτικά. Ο Λόρενς εικονογράφησε και μία εκδοχή των Μύθων του Αισώπου για την εφημερίδα του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, το 1997. Δίδαξε σε πολλά ακόμα πανεπιστήμια και σχολές, και συνέχισε να σκιτσάρει μέχρι τις τελευταίες του μέρες, τον Ιούνιο του 2000, στην ηλικία των 82 ετών.  Το τελευταίο δημόσιο έργο του, η γυάλινη ψηφιδωτή τοιχογραφία «New York in Transit» εγκαταστάθηκε, έναν χρόνο μετά τον θάνατο του, στο σταθμό της Τάιμς Σκουέρ του μετρό της Νέας Υόρκης.

New York in Transit

«Θα πήγαινα στη Βιβλιοθήκη του Σάουμπουργκ και θα διάβαζα βιβλία για τυχαίες προσωπικότητες. Ήμουν αφηγητής. Με ένοιαζε να λέω ιστορίες»

Τζέικομπ Λόρενς ήταν ένας αφηγητής, και με πολλούς τρόπους υπήρξε εκπαιδευτικός, συγγραφέας, παραμυθοποιός και διερμηνέας. Ο ίδιος περιγράφει το στυλ του σαν «Δυναμικός Κυβισμός», αν και η πρωταρχική του επιρροή όπως αναφέρει δεν ήταν τόσο η γαλλική τέχνη, όσο η ίδια η ατμόσφαιρα του Χάρλεμ, στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Προσπάθησε να αναδείξει τα ερεθίσματα της ζωής χρησιμοποιώντας κυρίως μαύρο και καφετί χρώμα αντιπαραβάλλοντας τα με τα ζωηρά χρώματα. Δίδαξε και πέρασε 15 χρόνια ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον.

The Migration Series | Ήταν μόλις 23 χρονών όταν κέρδισε την εθνική αναγνώριση με μια σειρά 60 ζωγραφικών έργων σε χαρτόνι, κάτω από την ονομασία «The Migration Series», κατοπινή παράλλαξη του αρχικού «The Migration of the Negro». Η σειρά απεικόνιζε τη Μεγάλη Μετανάστευση Αφρο-Αμερικανών από τον αγροτικό Νότο στον αστικό Βορρά. Ένα μέρος αυτής της σειράς έργων παρουσιάστηκε το 1941 σε ένα τεύχος του περιοδικού Fortune – περιοδικό του (ιδρυτή) Χένρυ Λους, ενώ η έκθεση στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης του έφερε και εθνική αναγνώριση. Ο Λόρενς παρουσιάζει τη σειρά σαν ένα ενιαίο πρότζεκτ, και όχι σαν μεμονωμένα έργα. Μάλιστα εργαζόταν παράλληλα σε όλους τους πίνακες του για να μπορέσει να διαμορφώσει μία ομοιόμορφη χρωματική υφή και ατμόσφαιρα σε όλα τα χαρτόνια. Προσπάθησε οι πίνακες του να έχουν μία σειρά που θα εξετάζει την ιστορία της Μεγάλης Μετανάστευσης σε σύνολο, και προκειμένου να συναρμολογήσει μία αφήγηση συνέταξε λεζάντες σε καθέναν απ’ αυτούς. Για να καταστεί δυνατό οι ζωγραφιές στα χαρτόνια να είναι αδιάβροχες και ανθεκτικές, ο Λόρενς χρησιμοποιεί παλιές μεθόδους τέμπερας, καζεΐνη πάνω σε στρώση γκέσο – τα χαρτόνια επιχρίονται με μίγματα από σκόνες τσίγκου, κιμωλίας και γύψου στα επιμέρους φύλλα.  Δεν χρησιμοποιεί αναμιγμένα χρώματα, παρά τα χρώματα που φτιάχνει ο ίδιος απ’ τις ξηρές χρωστικές ουσίες με περίεργες ζωικές κόλλες, για να μπορέσει να καταφέρει την ομοιομορφία σε όλα τα έργα της ανάλογης σειράς, ξεκινώντας τις στρώσεις απ’ το σκούρο στο πιο ανοιχτό.

Οι τοιχογραφίες στο Τσετουμάλ του Μεξικού και oι αρχαιολογικοί χώροι στο Bonampak, εμπνέουν τον Λόρενς να διαμορφώσει μία τελική ατμόσφαιρα, μέσα από το επίσης νέο κίνημα σε περίοδο πολιτικού αναβρασμού, αυτό του Μεξικανικού Μουραλισμού. Οι Μεξικανοί καλλιτέχνες αναθεωρούν για τα υλικά, δημιουργούν έργα σε τοίχους και δημόσιους χώρους, με θεματική προσωπικών πολιτικών και κοινωνικών προβληματισμών, όπως και την αφύπνιση των καταπιεσμένων μαζών κατά την Επανάσταση του 1911 κι έπειτα.

Μαύρη δομή για ένα μωσαϊκό που θα μείνει | Η κατάμαυρη Τάμπμαν που κόβει ξύλα, ο σαφής νόμος του ασαφή Τζιμ Κρόου, τα ξέθωρα χακί, ψιχία κίτρινου, μάζες που μπλέκονται, πράσινα ελιάς παλτά, τρένα που έρχονται και φεύγουν, σκάλες, εργάτες, καπέλα, εργαλεία, γυναίκες, αποχωρισμοί, βαγόνια που βουλιάζουν, ογκώδεις αποσκευές, σάκοι, οικογένειες που αποδεκατίζονται, μετανάστευση που βαλτώνει, ημερομηνίες γραμμένες στην ύφεση, πουλιά, μαύρες φιγούρες, και σκιές.

Τα έργα του Λόρενς βρίσκονται στις μόνιμες συλλογές αμέτρητων μουσείων τέχνης, ενώ ο ίδιος συγκαταλέγεται στους πιο σημαντικούς Αφροαμερικανούς ζωγράφους του 20ου αιώνα.

self-portrait-

Το παρόν αφιέρωμα στον Ζωγράφο Τζέικομπ Λόρενς είναι προδημοσιευμένο άρθρο από το επικείμενο Τεύχος #02 της σειράς «Φύλλα Τέχνης» του περιοδικού Παλινωδίαι που θα κυκλοφορήσει τους επόμενους μήνες.

 

Facebook Comments

Αναζήτηση

Σχετικά Άρθρα

No related posts
Το γυμνό του Jules De Bruycker

Το γυμνό του Jules De Bruycker

ΤΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΛΥΔΑΚΗ Τα γυμνά του Βέλγου ζωγράφου και χαράκτη Jules De Bruycker καλύπτουν την περίοδο της καλλιτεχνικής του ωρίμανσης, περίπου από το 1925 ως το 1940, όταν και αρχίζει...

Γλώσσα Σελίδας:

  • Greek
  • English

Κοινωνική Ιστορία

Κοινωνική Ιστορία