Recent

Λογοτεχνία Show author Palinodiae

Απ’ τον Θουκυδίδη στον Ισπανικό Εμφύλιο του Χέμινγουεϊ

Αφήγηση Θουκυδίδη:

«…Οι Κερκυραίοι παρέλαβαν [από τους Αθηναίους] τους αιχμαλώτους και τους έβαλαν σε μια μεγάλη οικοδομή. Μετά τους χώριζαν σε ομάδες από είκοσι, δεμένους δυο – δυο, και τους διέταξαν να περάσουν ανάμεσα σε διπλή σειρά στρατιώτες, οι οποίοι, όταν αναγνώριζαν κανέναν εχθρό τους, τον χτυπούσαν και τον λόγχιζαν, ενώ άλλοι, που βάδιζαν πλάι τους με μαστίγια, ανάγκαζαν εκείνους που βραδυπορούσαν να περπατούν γρήγορα.

Με τον τρόπο αυτόν έβγαλαν και σκότωσαν εξήντα από τους φυλακισμένους, προτού να καταλάβουν οι άλλοι, που νόμιζαν ότι τους μετέφεραν σε άλλο οίκημα. Αλλά, όταν το κατάλαβαν και κάποιος τους το επιβεβαίωσε, άρχισαν να παρακαλούν τους Αθηναίους να επέμβουν, και τους έλεγαν να τους σκοτώσουν εκείνοι. Δεν έστεργαν πια να βγουν από το κτίριο και είπαν ότι θα εμπόδιζαν, όπως μπορούσαν, οποιονδήποτε έμπαινε. Οι απ’ έξω Κερκυραίοι δεν θέλησαν να σπάσουν τις πόρτες, αλλά ανέβηκαν στη στέγη της οικοδομής, ξήλωσαν την οροφή και άρχισαν να τους ρίχνουν κεραμίδια και να τοξεύουν προς τα κάτω. Οι άλλοι φυλάγονταν όπως μπορούσαν, αλλά πολλοί άρχισαν να αυτοκτονούν. Άλλοι έμπηξαν στο λαιμό τους βέλη από εκείνα που έπεφταν από πάνω, άλλοι πάλι έπαιρναν τα πετσιά από μερικά κρεβάτια που έτυχε να βρίσκονται στο κτίριο ή έκοβαν λουρίδες από τα ίδια τους τα ρούχα κι’ έκαναν θηλιές να κρεμαστούν. Αυτό συνεχίστηκε το μεγαλύτερο μέρος της νύχτας – γιατί είχε πέσει νύχτα όσο γινόταν το φοβερό αυτό πράμα – και είτε αυτοκτονούσαν με οποιονδήποτε τρόπο είτε τους σκότωναν από πάνω, έως την στιγμή, που δεν έμεινε κανείς ζωντανός. Όταν ξημέρωσε, οι Κερκυραίοι τους στοίβαξαν, τον ένα πάνω στον άλλο, σε κάρα, και τους πήγαν έξω από την πόλη. Όσες γυναίκες είχαν αιχμαλωτίσει στο οχυρό, τις πούλησαν δούλες. Έτσι καταστράφηκαν οι ολιγαρχικοί Κερκυραίοι από τους δημοκρατικούς και τέλειωσε – για τον πόλεμο τουλάχιστον που ιστορώ – ο εμφύλιος σπαραγμός που ήταν τόσο άγριος».

 

 

 

Αφήγηση Χέμινγουεϊ:

(Αφήγηση της Πιλάρ, ηρωίδας του έργου, στον Εγγλέζο του μυθιστορήματος)

«…Τους φασίστες τους είχαν μαζέψει όλους στο Αγιουνταμιέντο, το Δημαρχείο, που ήταν το μεγαλύτερο κτίριο στη μία πλευρά της πλατείας […]. Ο Πάμπλο έστειλε και τους μάζεψαν τη νύχτα, πριν από την επίθεση στη στρατώνα […]. Στο Αγιουνταμιέντο είχε μαζευτεί ένα μεγάλο πλήθος απέξω […]. Ο Πάμπλο τακτοποίησε σε δυο γραμμές αυτούς που ήταν στην πλατεία. Τους παράταξε σε δυο σειρές όπως θα’ βαζε κανείς ανθρώπους για ν’ αγωνιστούν στη διελκυστίνδα, ή όπως στέκουν σε μια πολιτεία για να δουν το τέλος μίας ποδηλατοδρομίας, με τόσο χώρο ανάμεσά τους, που ίσα – ίσα μπορούν οι ποδηλατιστές να περάσουν […]. Δυο μέτρα απόσταση είχε μείνει ανάμεσα στις δυο γραμμές, που ξεκινούσαν απ’ την πόρτα του Αγιουνταμιέντο, έκοβαν μες’ από την πλάζα κι έφταναν ως την άκρη του γκρεμού […]. Ήταν οπλισμένοι με δάρτες τέτοιους που μεταχειρίζονταν για να χτυπούν το γέννημα στ’ αλώνια […]. Άκουσα έναν να λέει: Θα’ ναι και γυναίκες; […]. – Όχι, Ζοακίν. Δεν είναι γυναίκες. Εμείς δε σκοτώνουμε τις γυναίκες […]. Είναι είκοσι άνθρωποι, είπε ένας […]. Νά, έρχεται ο πρώτος. Ήταν ο Δον Μπενίτο Γκάρθια ο δήμαρχος […]. Τον είδα να κοιτάει τον Δον Μπενίτο, να τον παραμονεύει καθώς ζύγωνε. Κι ακόμα δε γινόταν τίποτα. Τότε, μόλις ο Δον Μπενίτο έκανε να φτάσει πια εκεί που στεκόταν αυτός ο άνθρωπος, εκείνος σήκωσε ψηλά το δάρτη του, τόσο που άγγιξε το διπλανό του, και κατάφερε στον Δον Μπενίτο ένα χτύπημα που τον πέτυχε στο πλάι του κεφαλιού […]. Ήτανε σέμπρος του Δον Μπενίτο και ποτέ δεν τα είχαν πάει καλά οι δυο τους […]. Ύστερ’ απ’ τον Δον Μπενίτο, κανένας δεν ήθελε να βγει έξω[…]. Κανείς δεν έβγαινε, κι ύστερα είδα κάποιον να προβάλει στην πόρτα. Ήταν ο Δον Φεδερίκο Γκονζάλεθ, που είχε το μύλο και το μπακάλικο κι ήτανε φασίστας απ’ τους λίγους. Πίσω του ακολούθησε ο Πάμπλο, κι η κάνη του όπλου του ακουμπούσε στην πλάτη του Δον Φεδερίκο Γκονζάλεθ ώσπου ο Δον Φεδερίκο μπήκε ανάμεσα στη διπλή γραμμή […]. Με το κεφάλι σκυμμένο και σκεπασμένο με τα χέρια του, που ανάμεσα στα δάχτυλά τους ξέφευγαν τ’ αραιά μακριά μαλλιά του, άρχισε να τρέχει γρήγορα μες’ απ’ τη διπλή γραμμή, ενώ οι δάρτες έπεφταν στην πλάτη και στους ώμους του ώσπου έπεσε κάτω, κι εκείνοι που ήταν στην άκρη της γραμμής τον σήκωσαν και τον πέταξαν στο γκρεμό […]. Τότε είδαμε τον Δον Φαουστίνο να ξαναβγαίνει, με τον Πάμπλο από πίσω με το τουφέκι του […]. Ύστερα ο σκοπός έβαλε το κλειδί στην κλειδαριά, το γύρισε, τράβηξε μέσα την πόρτα και χώθηκε πίσω της καθώς ο όχλος χιμούσε μέσα […]. Είδα την αίθουσα γεμάτη ανθρώπους που έδερναν με ρόπαλα και χτυπούσαν με δάρτες, και τρυπούσαν και χτυπούσαν κι έμπηγαν και ανασήκωναν τους άλλους με τις άσπρες ξύλινες φούρκες, που ήταν τώρα κόκκινες κι είχαν σπασμένα τα δόντια τους, κι αυτή η δουλειά γινόταν παντού μες στο δωμάτιο […]. Κι έτσι τελείωσε ο σκοτωμός των φασιστών στην πόλη μας […]. Σήκωσαν τον Δον Αναστάσιο και τον έβαλαν με τους άλλους στο κάρο που τους κουβάλησε ως το γκρεμό, όπου τους έριξε εκείνο τ’ απόγευμα μαζί με τους πρώτους, αφού καθάρισαν το Αγιουνταμιέντο…».

 

Σημειώσεις του Γιώργου Ιωάννου:

– Οι Κερκυραίοι του Θουκυδίδη βάζουν τους αιχμαλώτους σε μια μεγάλη οικοδομή, οι Ισπανοί του Χεμιγκουαίη κλείνουν τους δικούς τους στο Δημαρχείο, το μεγαλύτερο κτίριο της πόλης. Το μάντρωμα και στις δύο περιπτώσεις πετυχαίνεται αναίμακτα.

– Έξω από το μεγάλο σπίτι της Κέρκυρας παρατάσσεται αντικριστή σειρά από οπλισμένους στρατιώτες, ανάμεσα από την οποία περνώντας οι κρατούμενοι βρίσκουν το θάνατο. Το ίδιο γίνεται και στο χώρο έξω από το δημαρχείο της Άβιλα. Οι εφοδιασμένοι με διάφορα φονικά σύνεργα πολίτες παρατάσσονται σε δύο στοίχους από την είσοδο του κτιρίου ως τον γκρεμό. Το πέρασμα των φασιστών μέσα από κει σημαίνει βέβαιο θάνατο.

– Οι στρατιώτες στην Κέρκυρα ως ντόπιοι χτυπούν ιδιαιτέρως εκείνους από τους ολιγαρχικούς προς τους οποίους τρέφουν κάποια προσωπική έχθρα. Το ίδιο συμβαίνει και στην Άβιλα, τουλάχιστον στις κυριότερες και πρωταρχικές περιπτώσεις.

– Οι αιχμάλωτοι στην Κέρκυρα χωρίζονται σε ομάδες είκοσι ατόμων και παραδίνονται στο πλήθος. Στην Άβιλα η ομάδα των θυμάτων αποτελείται όλη κι όλη από είκοσι άτομα.

– Κι εδώ κι εκεί, εξαναγκάζουν τα θύματα, στην Κέρκυρα με μαστίγια, στην Άβιλα με την κάνη του όπλου, να βαδίσουν ανάμεσα στους θανάσιμους στοίχους.

– Γυναίκες δεν εκτελούνται ούτε στη μία ούτε στην άλλη περίπτωση.

Ο Θουκυδίδης δεν παραλείπει να σημειώσει ότι τις γυναίκες τις πούλησαν ως δούλες και ο Χέμιγκουαίη, δια στόματος Πιλάρ, διακηρύσσει ότι οι δημοκρατικοί δεν σκοτώνουν γυναίκες. Προφανώς, εδώ έχουμε ευθυγράμμιση ως προς τον μεσογειακό ιπποτισμό.

– Στην Κέρκυρα, όταν οι υπόλοιποι αιχμάλωτοι πληροφορούνται την τύχη των συντρόφων τους, αρνούνται πια να προχωρήσουν έξω, οχυρώνονται πρόχειρα μέσα στο οίκημα, μα ο όχλος αφαιρεί τη στέγη και τους εκτελεί με τοξεύματα, πέτρες και ξύλα. Στην Άβιλα, από κάποια στιγμή και πέρα, ο ασυγκράτητος όχλος εισορμά μέσα στο Δημαρχείο και λιανίζει τους υπόλοιπους, που δεν εννοούσαν να βγουν. Κανένας τους δεν γλιτώνει.

– Τέλος, λέγεται, και στα δύο κείμενα, ότι τα θύματα συγκεντρώνονται με κάρα και ρίχνονται μακριά. Δεν μπορούσε να μην αναφερθεί η υλική τουλάχιστον κάθαρση.

Από το βιβλίο «Εφήβων και μη»,  Γ’ Συγγραφείς και Έργα, Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
Μεταγλώττιση: Παλινωδίαι
Υποσημείωση: Η λέξη «Χέμιγκουαίη» έχει μεταφερθεί αυτολεξεί από το πρωτότυπο επίτηδες.

 

 

 Η ΚΕΡΚΥΡΑ ΚΑΙ Η ΑΒΙΛΑ

Στο πρώτο κείμενο, τμήμα από το τέταρτο βιβλίο του Θουκυδίδη (IV, 46-48) σε μετάφραση Άγγελου Σ. Βλάχου – εκδόσεις «Γαλαξίας», γίνεται λόγος για τις σφαγές των ολιγαρχικών απ’ τους δημοκρατικούς το 425 π.Χ. στην Κέρκυρα. Στο δεύτερο, επιλεκτικά χωρία από το δέκατο κεφάλαιο του μυθιστορήματος «Για ποιόν χτυπά η καμπάνα» του Έρνεστ Μίλλερ Χέμινγουεϊ σε μετάφραση του Νίκου Σημηριώτη – εκδόσεις «Οι φίλοι του Βιβλίου», γίνεται λόγος για ένα επεισόδιο του Ισπανικού εμφυλίου πολέμου στην Άβιλα, όπου κυριαρχεί η ολοκληρωτική εξόντωση των φασιστών.

Ανάμεσα στο χρονογράφημα του Θουκυδίδη και την αφήγηση της Πιλάρ, η μαχόμενη μάζα απαντάει στα αίσχη των ολιγαρχικών και των φασιστών αντίστοιχα και καταδικάζει το βρωμερό φρόνημά τους κάνοντας φανερή την μοίρα της αντίπαλης φατρίας και την εν τέλει δική της επικράτεια.

Facebook Comments

Search

Relative Articles

No related posts
Italo Zetti

Italo Zetti

(1913-1978)   BY BEATRICE MASTRODONATO   Scoprire Italo Zetti è un piacere, in tutti i sensi. Egli è tra i maggiori xilografi italiani del secondo Novecento. Nasce a Firenze nel...

Language:

  • Greek
  • English

Social History

Social History