Πρόσφατα

Νικήτριες Φωτογραφίες του Διαγωνισμού #04 με θέμα «Η μοναξιά»

Νικήτριες Φωτογραφίες του Διαγωνισμού #04 με θέμα «Η μοναξιά»

  «Καμιά μοναξιά δεν είναι μικρή» | Ολοκληρώθηκε με μεγάλη συμμετοχή ο τέταρτος Ελεύθερος Διαγωνισμός Φωτογραφίας #04 του περιοδικού Palinodiae με θέμα «Η Μοναξιά». Ευχαριστούμε όλους όσους συμμετείχαν και με τον τρόπο τους στήριξαν...
Αφιερώματα Show author Palinodiae

Η πρωτοπόρος Σουπρεματίστρια Olga Rozanova

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΗΣ

 

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΦΟΥΡΟΥ

 

Olga Vladimirovna Rozanova - Selfportrait, 1912

Olga Vladimirovna Rozanova – Selfportrait, 1912

 

 

Η Όλγα Ροζάνοβα (Olga Vladimirovna Rozanova) γεννήθηκε το 1886 στο Μελένκι της περιφέρειας Βλαντίμιρ, όντας το μικρότερο τέκνο μιας αριστοκρατικής οικογένειας. Κόρη αξιωματικού της αστυνομίας, βρήκε ευκαιρίες να αναδείξει τις καλλιτεχνικές της τάσεις από πολύ μικρή.

Το 1897-1904 σπούδασε στο γυμνάσιο θηλέων Vladimir. Από το γυμνάσιο μόλις, άρχισε να γράφει ποιήματα και να πειραματίζεται με τo σχέδιο. Το 1905 μετακόμισε στη Μόσχα με την πρόθεση να αποκτήσει τέχνη. Εκεί έγινε η πρώτη της επαφή με την μελέτη της ζωγραφικής τον αμέσως επόμενο χρόνο, στη Σχολή Ζωγραφικής και Γλυπτικής του Α. Μπολσακόφ της Μόσχας, στο Myasnitskaya, υπό τους Αντρέι Ματβέγιεφ και Νικολάι Ουλιάνοφ, ενώ το 1907 παρακολούθησε κάποια ανοιχτά μαθήματα στη Σχολή Καλών Τεχνών Στρόγκανοφ τα οποία ωστόσο δεν ολοκλήρωσε ποτέ λόγω της αποτυχημένης της προσπάθειας να εγγραφεί στη Σχολή. Για καλή της τύχη, αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να αρχίσει να παρακολουθεί το εργαστήριο KF Yuon (του Κονσταντίν Γιουόν) και το σχολείο IO Dudin (του Ιβάν Ντούντιν) ψάχνοντας συνεχώς νέα εργαστήρια και σχολές. Παράλληλα, απ’ την Αγία Πετρούπολη αρχίζει να επισκέπτεται τη Μόσχα και να ξοδεύει τα καλοκαίρια της στο Βλαντιμίρ και στο Μελένκι ενώ έχοντας γίνει μέλος στην εικαστική ομάδα «Ένωση Νεολαίας» Soyuz Molodyozhi αρχίζει να δουλεύει τις πλέον σύγχρονες μορφές τέχνης και να επεξεργάζεται φόρμες του νεοπριμιτιβισμού και του Φωβισμού.

Olga Roznova - «In a Café»

Στην επίσημη έκθεση της Ένωσης Νεολαίας, η Ροζάνοβα παρουσιάζει τα έργα της «Nature-morte» και «In the Cafe» πραγματοποιώντας μέσω αυτής το ντεμπούτο της τον Απρίλη του 1911, στην Αγία Πετρούπολη. Εκεί τον επόμενο χρόνο, η Ροζάνοβα θα παρακολουθήσει για λίγο μαθήματα στην Σχολή της Ελισαβέτας Ζβάντσεβα. Τον Γενάρη του 1912 θα παρουσιάσει τους πίνακες της «Portrait» και « Still-Life» στην 2η Έκθεση της Ένωσης Νεολαίας, στην οποία συμμετέχει και ο Μιχαήλ Λαριόνοφ, ιδρυτής του Ραγιονισμού, ρεύματος κυβοφουτουριστικής προσαρμογής – των rayons «δεσμών ακτίνων» μέσα απ΄ το φως – με την ομάδα του «Ουρά γαϊδάρου». Λίγους μήνες μετά θα βρεθεί στην Μόσχα, όπου διοργανώνεται Έκθεση στην οποία η Ροζάνοβα συμμετέχει συνομιλώντας με τον Λαριόνοφ ως αντιπρόσωπος της Ένωσης Νεολαίας. Το 1913 έχοντας ήδη αρχίσει να παρουσιάζεται σε περιοδικά όπως το «Ogonyok», η Ροζάνοβα εξελέγη επίσημα μέλος της επιτροπής της Ένωσης Νεολαίας, στη 3η έκθεση της οποίας δημοσιεύει έξι λιθογραφίες και ένα άρθρο με τίτλο «Τα βασικά της Σύγχρονης Δημιουργικότητας και οι αιτίες της παρεξήγησης της»:

«Ο καλλιτέχνης δε πρέπει να είναι παθητικός μιμητής της Φύσης, αλλά ένας ενεργός εκπρόσωπος της σχέσης του με αυτήν […] Από τις ιδιότητες του κόσμου που του αποκαλύφθηκε, θα ανεγείρει έναν Καινούριο Κόσμο – αυτόν της Ζωγραφικής και αρνούμενος να επαναλάβει απλώς το ορατό, θα δημιουργήσει αναπόφευκτα και άλλες εικόνες, μεταφέροντας τη πρακτική εφαρμογή τους στον καμβά.»

Smithy_(Rozanova,_1912)

Η Ροζάνοβα ζωγραφικά βρισκόταν στην περίοδο που το υλικό της παραμορφωνόταν από τη νεκρή φύση του Ματίς και τον Φωβισμό προς στον Φουτουρισμό. Μαζί με την Νατάλια Γκοντσαρόβα (Natalia Sergeevna Goncharova) υπήρξαν τα επόμενα χρόνια απ’ τις λίγες μεγάλες υποστηρίκτριες του Ρωσικού Φουτουρισμού.

Έχοντας αρχίσει να κοινωνικοποιείται όλο και περισσότερο αναζητώντας νέους καλλιτέχνες — σχετική είναι η ομιλία της τον Μάρτιο του 1913 στο θέατρο Τrinity, στην οποία συνθηματικά θα πει «οι πόρτες μας είναι και θα παραμείνουν εντελώς ανοικτές σε όλους τους νέους των δρόμων, των οποίων τα χέρια είναι δυνατά και ικανά να κρατήσουν ψηλά την Ένωση· νέοι καλλιτέχνες και αμφισβητίες» — και αρχίζοντας παράλληλα να δημιουργεί ιδιαίτερες προσωπικές σχέσεις — Με τον Φουτουριστή Αλεξέι Κρουτσόνιχ (aleksei Kruchenykh) συνάπτει ερωτικές σχέσεις ενώ συνεργάζεται για μια σειρά βιβλίων τα οποία αναλαμβάνει να εικονογραφήσει: την ποιητική συλλογή «Αντάρτης» με την σελίδα τίτλου να φέρνει και το αφιερωματικό σημείωμα «στην πρώτη σπουδαία καλλιτέχνιδα της Πετρούπολης» για χάρη της, «διάβολος πειραστής», «πάπιας φωλιά..κακές λέξεις», και «έκρηξη» — αρχίζει να σχεδιάζει αφίσες θεατρικών παραστάσεων και να καταπιάνεται και με τον σχεδιασμό υφασμάτων.

Kruchenykh | palinodiae

Συνέχισε τις συμμετοχές της σε συλλογικές εκθέσεις: Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης (Φλεβάρη 2013, Πετρούπολη), 4η Έκθεση Ένωσης Νεολαίας (Νοέμβρη 2013 – Γενάρη 2014, Πετρούπολη), Έκθεση θυμάτων του πολέμου (Δεκέμβρη 2014, Μόσχα) και εικονογράφησε Φουτουριστικά βιβλία («Te li le», «Zaumnaia gniga» κά)

Η Ροζάνοβα σκίτσαρε επικουρικά με τον Καζιμίρ Μαλέβιτς ( Kazimir Malevich ) για τα στριμμένα φυλλάδια της 2ης έκδοσης της ποιητικής συλλογής «Παιχνίδι στην κόλαση» του ποιητή Βελιμίρ Χλέμπνικωφ ( Velimir Khlebnikov) ο οποίος αντιπροσώπευε το «Χαστούκι στο κοινωνικό γούστο» του Ρώσικου Φουτουρισμού και ήταν εχθρικά απέναντι στον αντίστοιχο Ιταλικό που ας πούμε αντιπροσώπευε ο Φιλίππο Τομάζο Μαρινέτι. Όταν ο δεύτερος επισκέφτηκε την Ρωσία το 1914 ενώ ο Χλέμπνικωφ μοίραζε φυλλάδια με μομφές εναντίον του έξω από τις ομιλίες του, ο Μαρινέτι ανακάλυψε το ταλέντο της Ροζάνοβα και τις λαμπρές της προοπτικές και την κάλεσε να τον ακολουθήσει ενεργά, σε ομιλίες, συναντήσεις και εκθέσεις στην Ιταλία. Ο «μπάσταρδος Αιγύπτιος» είδε την Ροζάνοβα να δέχεται κι έτσι εκείνη βρέθηκε στη Ρώμη να διαβάζει «Le Figaro» – τη γαλλική εφημερίδα που εξέδιδε σαν ανεπισημο μανιφέστο του Ιταλικου φουτουρισμού – και να συμμετέχει στην Α’ διεθνή Έκθεση Φουτουρισμού. Εκείνη τη περίοδο αφήνει μία σειρά έργων αστικού τοπίου, όπως: «Το εργοστάσιο και η γέφυρα», «Η πυρκαγιά στην πόλη», πριν απομακρυνθεί από τον Μαρινέτι αποφεύγοντας να καταπιεί την επικείμενη εθνικιστική του προπαγάνδα.

Τον επομενο χρόνο δημιουργεί τη σειρά έργων «Τραπουλόχαρτα» την οποία παρουσίασε τον Απρίλη του 1915 όπως και μία σειρά από άλλες έγχρωμες εκτυπώσεις παλιότερων σχεδίων της. Έχει αρχίσει πλέον να επηρεάζεται έντονα από την σχέση της με τον Αλεξέι Ελισέγεβιτς Κρούτσενιχ και το ιδιοφυές μυαλό του – από τη «Ζάουμ» τη συμβολική γλώσσα του, και τις Διακηρύξεις της Υπέρλογης Γλώσσας – διαβάζοντας τον Μαγιακόφσκι που ανήκει στον ίδιο κύκλο κι αρχίζοντας να ζωγραφίζει αφαιρετικά έργα, ενώ δοκιμάζει να γράψει ποίηση και να δημιουργήσει κι ένα ύφος ποιητικής ζωγραφικής. Όλη αυτή η εξέλιξη της μες στον φουτουριστικό πυρετό, πέρα από τα κυβοφουτουριστικά της και εκτός από νέα ιδιαίτερα σχέδια της («ποδηλάτης», κά.) την παρέσυρε σε ένα καινούριο μεγάλο πείραμα, αυτό του Σουπρεματισμού.

Bicyclist (Rozanova, 1915)

Bicyclist (Rozanova, 1915)

Τον Δεκέμβρη του 1915 διοργανώνεται η Φουτουριστική Έκθεση «0,10» στον εκθεσιακό χώρο της Ναντιέζντα Ντομπίτσινα στη Πετρούπολη όπου η Ροζάνοβα συμβάλλει στη διοργάνωση, όπως και σε πρωτύτερες βέβαια εκθέσεις («Tramway» τον Απρίλη του 1915 και «Έκθεση Ζωγραφικής Αριστερών Τάσεων» λίγο μετά) και δημιουργεί εντατικά σχέδια μόδας και κλωστοϋφαντουργίας συνεισφέροντας για τα θύματα πολέμου στη Μόσχα, ενώ το 1916 είναι η πιο σημαντική χρονιά γι ‘ αυτήν: Η Ροζάνοβα καταπιάνεται με τον ποιητικό λόγο, αρχίζει να επεξεργάζεται κείμενα ζωγραφικά, να τα εικονογραφεί, να δημιουργεί αφαιρετικά έργα, λιθογραφίες, κολάζ, χαρτοκοπτικά, και να εισάγει στο αφηρημένο μια γεωμετρική επιταγή.

Συνεργάζεται με τον σύντροφό της Αλεξέι Κρούτσενιχ και δημιουργούν από κοινού τα βιβλία «πόλεμος» και «παγκόσμιος πόλεμος» σε μία εξαιρετική έκδοση επενδυμένη με κολάζ από ύφασμα και χαρτοκοπτική σε στυλ Σουπρεματιβισμού. Το έργο απέχει αρκετά από την κοινή γνώμη των υπόλοιπων Ρώσων εικαστικών σε σχέση με την στρατευμένη τέχνη και την αντίληψη τους για την σύλληψη του πολέμου στην τέχνη. 12 ποιήματα από σουρεαλιστικές ακατανόητες συλλαβές με εικαστικά της Ροζάνοβα και ποιητικούς επικούς τίτλους όπως «Η μάχη του Φουτουρισμού με τον Ωκεανό», «Παλεύοντας με τον Ισημερινό» – ένα έργο μακριά από την υπόλοιπη αβαν γκαρντ σκηνή.

Rozanova's illustration for the book «war»

Rozanova’s illustration for the book «war»

Το Ρώσικο ρεύμα του Σουπρεματισμού, μία είδους παράλλαξη του Κονστρουκτιβισμού είναι η τέχνη της υπεροχής της αίσθησης· βασίζεται στη χρήση βασικών γεωμετρικών σχημάτων και είναι στην ουσία – όπως το εξηγεί ο ίδιος ο Καζιμίρ Μαλέβιτς Kazimir Malevich – το πρόταγμα του τετραγώνου που καταπίνει τη θέση της αντικειμενικότητας. Ο Malevich είχε δημιουργήσει μία μικρή ομάδα ανθρώπων στις αρχές του 20ου αιώνα ανάμεσα στους οποίους ξεχώρισε την Όλγα Ροζάνοβα – την οποία χαρακτήριζε ως τη «μοναδική αληθινά πρωτοπόρο ζωγράφο».

Olga Rozanova «room», 1915

Olga Rozanova «room», 1915

Το 1916 η Ροζάνοβα μεταβαίνοντας ξανά στην Μόσχα με τον Καζίμιρ Μαλέβιτς, τον Μιχαήλ Ματσουσίν, τον Λιούμποφ Ποπόβα, τον Νικολάι Ρουσλαβέτς και άλλους, γίνεται μέλος της Εικαστικής Ομάδας «Σουπρέμους» (Supremus) ενώ διετελεί και χρέη γραμματέα της ομάδας και της έκδοσής του. Η Έκθεση «Jack of Diamond» (Νοέμβρης 1916, Μόσχα) αποτελεί 24 αφηρημένους σουπρεματιβιστικούς πίνακες, ενώ τα δοκίμια της για τον Σουπρεματισμό όλο και πληθαίνουν.

«Ο Σουπρεματισμός αρνείται να χρησιμοποιήσει πραγματικές μορφές για εικονογραφικούς σκοπούς, επειδή, όπως και τα τρυπημένα αγγεία, δεν κρατούν το χρώμα που εξαπλώνεται με φυσικό τρόπο σε αυτά και εξασθενεί όπου βρίσκει υλικό, απαλό από την τυχαιότητα της απλότητας και της πολυπλοκότητάς του, που δεν αντιστοιχεί πάντοτε στη δεδομένη έγχρωμη εικόνα. Το αποτύπωμα της ίδιας της φύσης κυριαρχεί. Δημιουργούμε την ποιότητα της φόρμας, σε σχέση με την ποιότητα του χρώματος »
.
Ανέκδοτο κείμενο της Ροζάνοβα για το πρώτο τεύχος των Σουπρεμους με τίτλο «Κυβισμός, Φουτουρισμός, Σουπρεματισμός»

Χρωματικά και σχεδιαστικά η Ροζάνοβα κατάφερε να ξεχωρίσει από τον ίδιο τον Μαλέβιτς δημιουργώντας ένα δικό της στυλ, ένδοξη παρακαταθήκη στον βωμό του Σουπρεματισμού.

Το 1917 συνεργεί στην χαρτώα έκδοση της συλλογής «Μπάλος» (Βalos) του σύντροφού της Αλεξέι Κρούτσενιχ. Λίγο αργότερα ολοκληρώνει με οίστρο 60 νέα σχέδια και παρουσιάζονται σύσσωμα στην 2η Έκθεση Σύγχρονων Διακοσμητικών Τεχνών (μόσχα, 2017) ενώ κάτω από άλλα σκίτσα Σουπρεματιστών παρουσιάζονται συλλογές εφαρμοσμένων προϊόντων από αγρότες του χωριού Verbovka του Κιέβου.

Το 1917 άρχισε να εργάζεται πάνω στην άναρχη δομή των Τσβέτοπις, σημειώνοντας τις ποιητικές διδαχές του Σουπρεματισμού στη γραφή. Αυτή η ελεύθερη εκφραστική απόπειρα με τις άναρθρες συλλαβές που αφουγκράζεται την σημασίων των ήχων και τις λέξεις (ουσιαστικά και επίθετα κατά των πλήστων) που αποδίδουν τη μουσικότητα τους μέσα σε έναν μη νοήματος πολλές φορές αυτοματισμό, που ονομάστηκαν tsvetopis .

Tsvetopis, I, de Mercedes Roffé 1917

Tsvetopis, I, de Mercedes Roffé 1917

Μετά την Οκτωβριανή επανάσταση η Ροζάνοβα συνεργάστηκε με τον νεοπαγή κρατικό μηχανισμό των μπολσεβίκων στον Κλάδο των Εφαρμοσμένων Τεχνών και γίνεται μέλος του Narkompros, του υποτομέα τoυ IZO της Μόσχας που διευθύνει ο Βλαντιμίρ Τάτλιν (Vladimir Tatlin) βοηθώντας στην οργάνωση του δικτύου Svomas ( Free State Art Studios ) για υποδομές εικαστικών εργαστηρίων σε διάφορες επαρχιακές πόλεις.

Συμβάλλει ακόμα στις εκθέσεις Φουτουριστών και του Κρούτσενιχ (στην Τιφλίδα και αλλού) ενώ γίνεται συντάκτρια και στην εφημερίδα «Αναρχία» (Anarkhiia) την οποία εκδίδει η Αναρχική Ομοσπονδία της Μόσχας. Τον Απρίλιο του 1918 στη Μόσχα, εργάζεται για το σχεδιασμό της 1η Μαΐου, βοηθώντας στην διακόσμηση πλατειών για την γιορτή της Πρωτομαγιάς, ενώ είναι υπεύθυνη και για τα προπαγανδιστικά κεντήματα, τις αφίσες και τα πανό.

Τέλη του Οκτώβρη της ίδιας χρονιάς, κι ενώ εργαζόταν στην προετοιμασία για τον εορτασμό της πρώτης επετείου της Οκτωβριανής επανάστασης βρίσκεται ξαφνικά σοβαρά άρρωστη, προσβεβλημένη από διφθερίτιδα. Τα εμβόλια διφθερίτιδας δε τη βοηθάνε κι έτσι στις 7 Νοεμβρίου του 1918 πεθαίνει στα 32 της χρόνια. Η Όλγα Ροζάνοβα θάφτηκε στο μοναστήρι Νοβοντέβιτσι – κοντά στον τάφο του Άντον Τσέχωφ– ενώ ο τάφος της δε σώζεται.

Rozanova | Palinodiae

 

Facebook Comments

Αναζήτηση

Σχετικά Άρθρα

Το γυμνό του Jules De Bruycker

Το γυμνό του Jules De Bruycker

ΤΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΛΥΔΑΚΗ Τα γυμνά του Βέλγου ζωγράφου και χαράκτη Jules De Bruycker καλύπτουν την περίοδο της καλλιτεχνικής του ωρίμανσης, περίπου από το 1925 ως το 1940, όταν και αρχίζει...

Γλώσσα Σελίδας:

  • Greek
  • English

Κοινωνική Ιστορία

Κοινωνική Ιστορία