Πρόσφατα

Ελεύθερος Διαγωνισμός Φωτογραφίας

Ελεύθερος Διαγωνισμός Φωτογραφίας

με θέμα ανοιχτές συμμετοχές μέχρι 15 Αυγούστου 2018       Ο θεσμός του ανεξάρτητου περιοδικού Τέχνης & Γραμμάτων Παλινωδίαι πάνω στην Φωτογραφία, σας καλεί να συμμετάσχετε στον Ελεύθερο Διαγωνισμό...
Αφιερώματα Show author Palinodiae

Το πορτραίτο του Oscar Wilde

TOY ΣΤΑΥΡΟΥ Χ.

Oscar Wilde

 

«Το βράδυ, όταν σκέφτομαι τα ελαττώματα μου, πέφτω αμέσως για ύπνο.»

     Οι δικαιολογίες της ιδιοφυΐας για την ιδιοφυΐα του Oscar Wilde (1854 – 1900) βρίσκονται μέσα στα λιγοστά κείμενα που άφησε ο Ιρλανδός συγγραφέας. Κατεξοχήν αισθητιστής, λόγιος, με αντιφατικές σοφίες και σοφιστείες, του άρεσε να διεισδύει στο μυαλό των συνομιλητών του και να φυτεύει καλόγουστες αρνήσεις και αντιθέσεις ως προς τις αξίες – ηθικές ή υλικές – της κοινωνίας της οποίας ζούσε και παρατηρούσε.

     Γεννήθηκε στις 16 Οκτωβρίου του 1854 στο Δουβλίνο, από μεγαλοαστική αγγλικανική οικογένεια με φιλολογικές δράσεις και ανησυχίες. O πατέρας του Sir William Wilde (1815 – 1876) ιατρός χειρούργος ωτορινολαρυγγολόγος στο επάγγελμα, συνέλεγε λαογραφικά στοιχεία και μύθους της Ιρλανδίας και τα εξέδιδε σε τόμους ανά κατηγορίες ενώ η μητέρα του Jane Francesca Elgee (1821 – 1896) είχε γράψει ποίηση υπό την μορφή μανιφέστων για το επαναστατικό κίνημα «Young Irelanders» το οποίο μάχονταν για την απελευθέρωση και την εθνοποίηση της Ιρλανδίας.

     Το 1871 πήρε υποτροφία για το κολλέγιο Trinity στο τμήμα κλασικής φιλολογίας. Το κολλέγιο Trinity ιδρύθηκε το 1592, έχει στις λίστες των αποφοίτων του μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας διανόησης κι επιστήμης (Samuel Beckett, Ernest Walton, William Rowan Hamilton, Bram Stoker, Mairead Maguire κ.α.) και λειτουργεί μέχρι και σήμερα, με πιο περιορισμένη παρουσία, και επικεντρωμένο περισσότερο στα μαθηματικά. Η παρουσία του στο κολλέγιο δεν πέρασε απαρατήρητη. Πολύ γρήγορα έγινε δημοφιλής για τους διαλόγους του και όχι μόνο. Στα κολεγιακά του χρόνια έπεσαν και οι πρώτοι σπόροι συμπεριφορών του που θα τον ακολουθούσαν σε όλη του τη ζωή. Η συμπάθεια του για τους προραφαηλίτες, το δανδίστικο ντύσιμο, την προτίμηση του για την αρχαία Ελλάδα (ήξερε ήδη Γαλλικά και Γερμανικά, και έμαθε να διαβάζει λατινικά και αρχαία ελληνικά) την επαμφοτερίζουσα σεξουαλικότητα του, την περιφρόνηση του για την συμβατική ηθική, την αισθητική και την ευφάνταστη οξυδέρκεια του.

56217310

     Στις 23 Ιουνίου το 1874 δίνει γραπτές εξετάσεις για υποτροφία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης για την κλασική φιλολογία, και επιτυγχάνει με πολύ μεγάλη ευκολία. Ήταν τόσο βέβαιος για την επιτυχία του, που δεν έδωσε τις εξετάσεις για το επόμενο έτος στο κολλέγιο Trinity. Η επιτυχία του θεωρούταν αναμενόμενη και από τους συμφοιτητές του και από τους καθηγητές του. Ο μέντορας του J. P. Mahaffy (1839 – 1919) την ημέρα της αποχώρησης του από το κολέγιο του είπε «είσαι πολύ έξυπνος για εμάς. Στην Οξφόρδη θα βρεις τον χώρο σου» για να επανέλθει χρόνια μετά, με την μεγάλη απήχηση που είχαν τα κείμενα και τα θεατρικά έργα του μαθητή του, με την δήλωση «Ο Oscar Wilde είναι δημιούργημα μου» και να καταλήξει λίγα χρόνια αργότερα με την φράση «ήταν το μόνο μελανό σημείο της διδασκαλίας μου» την εποχή των δικών του μαθητή του, προφανώς για να διασώσει την φήμη του και να πλεύσει στα βαθιά γεράματα ατάραχα μαζί με τα πρόβατα που αντιμαχόταν.

«Το βρίσκω κάθε μέρα όλο και πιο δύσκολο να φανώ αντάξιος των γαλάζιων πορσελάνων μου»

     Φτάνει στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης τον Σεπτέμβριο του 1874 και ξεκινάει αμέσως τα ταξίδια στην Ελλάδα και στη Ρώμη. Ξεκινάει τις σπατάλες σε καλόγουστα αντικείμενα και μικρά αξεσουάρ, αγορές που τον άφηναν νηστικό για μέρες, τις εξόδους σε μέρη που θα γνώριζε τη νυχτερινή ζωή του Λονδίνου. Ξεκίνησε να χτίζει ξανά την φήμη του, χάνοντας πολλά μαθήματα κατά την διάρκεια της φοίτησης, γράφοντας παράλληλα άριστα στις τελικές εξετάσεις, με βαθμούς ρεκόρ. Για ένα διάστημα ασπάστηκε το δόγμα της Μασονικής Στοάς Apollo, ανήλθε γρήγορα στην κορυφή του τάγματος, γνώρισε την λειτουργία του και δεν άργησε να χάσει κάθε ενδιαφέρον και να αναζητήσει νέους ορίζοντες. Το ενδιαφέρον του από εδώ και πέρα θα στρέφεται μονάχα στον καθολικισμό ως προς τις πνευματικές του αναζητήσεις. Μετά από μια ακρόαση που είχε το 1877 από τον Πάπα Πίο Θ΄ άρχισε να οργανώνει με πάσα λεπτομέρεια την καθολική του βάφτιση. Ενέργεια που προκάλεσε μεγάλο σάλο και στους ακαδημαϊκούς αλλά και στους οικογενειακούς του κύκλους. Ο ίδιος επιχειρηματολογούσε με τον πιο ευφάνταστο και αποστομωτικό τρόπο, και την ημέρα της βάφτισης του, ο ίδιος δεν εμφανίστηκε ποτέ στο ναό, στέλνοντας μια μεγάλη ανθοδέσμη από λευκά κρίνα σαν απάντηση σε όλα αυτά. Το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης είχε βρει τον δανδή που θα του τάραζε τις συντηρητικές πλευρές του.

«Δεν ήταν μεγαλοφυΐα κι έτσι δεν είχε εχθρούς»

     Το 1878 – 1882 ο Oscar Wilde βρίσκεται σε μια σύγχυση και δεν φαίνεται να γνωρίζει ούτε τι θέλει να γράψει ούτε που θέλει να μείνει. Ξοδεύει τον χρόνο του μεταξύ Δουβλίνου και Λονδίνου, με μικρές στάσης σε κάθε πόλη, λίγα ποιήματα, λίγες κριτικές, πολλές ομιλίες και δημόσιους διαλόγους σε φιλολογικά σαλόνια όπου κέρδιζε όλο και περισσότερους ακόλουθους η παράδοξη και αντιφατικά ελευθέρια ιδεολογία του.

     Η διετία 1882 – 1884 χαρακτηρίζεται από την περιοδεία που έκανε στην Αμερική διαδίδοντας και εξηγώντας το κίνημα των αισθητιστών σε πανεπιστήμια και ορυχεία μεταλλωρύχων – οι οποίοι κατάλαβαν καλύτερα το νόημα της φιλοσοφίας του – από μια σειρά αποτυχημένων εμπορικά (και καλλιτεχνικά) θεατρικών ανεβασμάτων δικών του κειμένων, και από την τυχαία επανασύνδεση του στο Λονδίνο με μια παλιά του γνώριμη, την Constance Lloyd (1859 – 1898), με την οποία θα παντρευτεί τον Μάιο του 1884, και θα μείνουν σε δικό τους σπίτι στο Λονδίνο. Αφού και η ίδια ήτανε γόνος πλούσιας οικογένειας, είχε μια μεγάλη λατρεία για την αισθητική, κυρίως για την διακόσμηση εσωτερικών χώρων, δεν θα υπήρχε καταλληλότερη σύζυγος για τον συγγραφέα εκείνη την στιγμή. Μαζί κάνανε δύο παιδιά, τον Cyril Wilde (1885 – 1915) και τον Vyvyan Wilde (1886 – 1967)

56217308

     Εκείνα τα χρόνια γνώρισε και τον καλύτερο του φίλο, τον Robert Ross (1869 – 1918) o οποίος αν και είχε διαβάσει δουλειά του συγγραφέα, κατάφερε πολύ εύκολα να σπάσει το φράγμα του απλού θαυμαστή με το προσωπικό του επίπεδο, κι έμεινε πιστός στη φιλία του με τον Oscar Wilde μέχρι το τέλος της ζωής του. Ήταν ο μοναδικός επιφανής άνθρωπος του Λονδίνου κατά την περίοδο των δικών του συγγραφέα που τον στήριζε δημόσια, και διαφύλαξε την φήμη του μετά τον θάνατο του. Ο ίδιος ο Robert Ross έχει δηλώσει για τον φίλο του ότι «ο ίδιος δεν πρέπει να ήτανε ευτυχισμένος που κάναμε παρέα. Νομίζω ότι κατά βάθος με λυπόταν» δήλωση που δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τελείως αν ξεχάσουμε τον σαρκασμό που είχανε οι δυο τους. Από την άλλη, ο Oscar Wilde, είχε πει στον φίλο του, να πάει να αγοράσει μικρά πράσινα λουλούδια για τα πέτα τους, και να τα φορέσουν, οι λίγοι κι εκλεκτοί φίλοι του, στην πρώτη επιτυχημένη πρεμιέρα έργου του. Όσοι μας δουν θα νομίζουν ότι ανήκουμε σε μια ιδιαίτερη λέσχη και θα ψάχνουν να βρούνε το σκάνδαλο.  — Και ποιο είναι το σκάνδαλο; – My good Ross, there is no scandal, that’s the scandal.

«Μα πότε θα καταλάβει ο κόσμος την ιδιοφυΐα μου;»

     Ξεκίνησε να δημοσιογραφεί σε εφημερίδες, να αρθρογραφεί, να επιμελείται περιοδικά, και να προσπαθεί ανεπιτυχώς να ανεβάσει ένα θεατρικό έργο. Εκείνη την περίοδο εξέδωσε ένα βιβλίο «Ο χαρούμενος πρίγκιπας κι άλλες ιστορίες» [1888] ένα μικρό διήγημα «Το πορτρέτο του κυρίου Ου. Χ.» [1889] μια ιστορία που «παίζει» με τα σονέτα που έγραψε ο Σαίξπηρ και το μόνο του μυθιστόρημα, «Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέυ» [1890].

     Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέυ, είναι ένα βιβλίο που εμπνεύστηκε από τον δεύτερο καρδιακό του φίλο, τον Τζον Γκρέυ, ο οποίος για μία ηλικία «είχε φτάσει στο απόγειο της ομορφιάς του» κατά τον συγγραφέα. Μέσα στο έργο του συναντάμε 3 χαρακτήρες. Τον ζωγράφο Μπάζιλ, που αντιπροσωπεύει όλες τις ευαισθησίες της καρδιάς, τον Ντόριαν Γκρέυ που αντιπροσωπεύει την αρμονία της εξωτερικής ομορφιάς, και τον Λόρδο Χάρι, που συνοψίζονται σε αυτόν όλες οι δυνατότητες της νόησης. Το βιβλίο δεν πέρασε απαρατήρητο και πολύ γρήγορα «ταξίδεψε» σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη καθώς και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Προκάλεσε σκάνδαλο με τα ηθικά θέματα που έθιγε και ο ίδιος ο Oscar Wilde έχει πει για το βιβλίο «Ο περισσότερος κόσμος νομίζει ότι είμαι ο Λόρδος Χάρι. Δεν είναι αυτή η αλήθεια. Αν υποθέσουμε ότι υπάρχει μια σύνδεση με τα πεπραγμένα της ζωής με την τέχνη τότε ο ζωγράφος είναι αυτός που είμαι, ο Ντόριαν Γκρέυ, αυτός που θα ήθελα να είμαι και ο Λόρδος Χάρι αυτός που νομίζει ο κόσμος ότι είμαι. Η τέχνη υπάρχει για να καθοδηγεί την ζωή αφού δεν υπάρχει τίποτε άλλο πέρα από αυτήν».

Oscar-Wilde

     Ακολούθησαν δύο δοκίμια, το «Intentions» (μια συλλογή με παλαιά και νέα δοκίμια) και το «Η ψυχή του ανθρώπου υπό τον Σοσιαλισμό» που έκαναν και αυτά την παρουσία τους τρανταχτή στα πνευματικά σαλόνια του Λονδίνου, τα οποία έδειχναν να είχαν λάβει αρκετές δονήσεις από «αυτόν τον Ιρλανδό» τελευταία.

     Ο συγγραφέας κουρασμένος από την υπεράσπιση του έργου του και απογοητευμένος από τη δύσκαμπτη ηθική των Άγγλων, αποφασίζει να μετακομίσει στο Παρίσι και να συνεχίσει ανεπιτυχώς να ανεβάσει κάποιο παλιό του θεατρικό κείμενο. Μετά από μια αποτυχημένη πρεμιέρα, θα μπει στο καμαρίνι που τον περίμενε ο Robert Ross και θα αναφωνήσει «Μα πότε θα καταλάβει ο κόσμος την ιδιοφυΐα μου;»

«Υπάρχουν δύο τραγωδίες σε αυτή την ζωή. Η μία είναι, όταν δεν εκπληρώνονται οι επιθυμίες μας, και η άλλη, όταν εκπληρώνονται»

     Κάπου εκεί γνωρίζει τον Άλφρεντ Ντάγκλας, τον σύντροφο που θα τον οδηγήσει στην ολοκλήρωση του ως άνθρωπος καθώς και στην καταστροφή του. Η επαφή τους θα αποτελεί πρώτη προτεραιότητα του συγγραφέα δίχως να αφήνει μέρα να πάει χαμένη. Είναι η περίοδος που επιμελείται περιοδικά, τα λιγοστά βιβλία του έχουν γίνει συνηθισμένο θέμα συζήτησης στα πνευματικά πηγαδάκια της Ευρώπης, και ο ίδιος βιώνει την επιτυχία του θεατρικού του «Η βεντάλια της Λαίδης Ουίντερμηρ» [1892]. Θα ακολουθήσουν άλλες 3 μεγάλες επιτυχημένες σαρκαστικές κωμωδίες «Μια γυναίκα χωρίς ιδιαίτερη σημασία» [1893], «Ο ιδανικός σύζυγος» [1895] και «Η σημασία του να έχει κανείς σοβαρές προθέσεις» [1895].

     Ο Άλφρεντ Ντάγκλας, γόνος μεγαλοαστικής οικογένειας και επίδοξος συγγραφέας, φοιτητής ακόμα της Οξφόρδης, καταφέρνει να αποκτήσει αυτό που ήθελε – την θέση του προστατευομένου του διάσημου συγγραφέα. Μαζί θα γνωρίσουν ο ένας τον κόσμο του άλλου, και μπορεί ο Άλφρεντ να έδειχνε μια μεγάλη αδυναμία στον κόσμο των ιδεών και μια ανακολουθία ως προς το τι μπορεί να κάνει ο ίδιος μέσα σε αυτόν, αλλά ήτανε κάτι παραπάνω από άριστος στον κόσμο των απολαύσεων. Γνώρισε στον σύντροφο του την απαγορευμένη πλευρά του Λονδίνου. Τα πάρτι στα δωμάτια ξενοδοχείων με άνδρες «πόρνους», το άφθονο αλκοόλ, τα πλούσια γεύματα και τα ακριβά δώρα αποτελούσανε κομμάτια της καθημερινότητας τους.

6

     Οι δυο τους έγιναν στόχος για πολλά πικάντικα σχόλια, και μαζί τους φέρανε και την οργισμένη επίθεση του Μαρκήσιου του Κουίνσμπερη, πατέρα του Άλφρεντ Ντάγκλας. Ο ίδιος δεν έβλεπε καθόλου καλά την σχέση του γιού του με τον διάσημο συγγραφέα, κι έψαχνε να βρει έναν τρόπο να τον ξεμπροστιάσει και να μπορέσει να ασκήσει κατηγορίες εις βάρος του για σοδομισμό. Την εποχή εκείνη η ομοφυλοφιλία θεωρούταν κακούργημα και καταδικαζόταν με δύο χρόνια καταναγκαστικά έργα. Ο Άλφρεντ είχε μια σχέση συγκρουσιακή με τον πατέρα του και ο Όσκαρ δεν κατάφερε να μείνει απ’ έξω από αυτήν. Σε μια προσπάθεια του να σταματήσει τον χοντροκομμένο και αγράμματο Μαρκήσιο, του κάνει μήνυση για συκοφαντία. Το κεφάλαιο «ομοφυλοφιλία» είχε ανοίξει για τα καλά στη Βικτωριανή Αγγλία.

«Δεν θα ήθελα να πάω στον παράδεισο. Κανένας από τους φίλους μου δεν είναι εκεί»

     Η φήμη του πια πέφτει κατακόρυφα, τα χρέη συσσωρεύονται στο σπίτι του, η γυναίκα του στηρίζοντας σε ανθρωπιστικό επίπεδο τον σύζυγο της παίρνει τα παιδιά τους για να τα προστατεύσει από το σκάνδαλο και μεταναστεύει στο Παρίσι. Όλοι οι ομόφυλοι φίλοι του φεύγουν από το Λονδίνο για να μην εμπλακούν και οι ίδιοι, με μόνο στήριγμα του το μυαλό του και τον φίλο του Robert Ross.

     Ο Oscar Wilde χάνει την δίκη ενάντια στον Μαρκήσιο του Κουίνσμπερη και αναμένει στωικά τις δίκες που ξεκίνησε ο Μαρκήσιος εναντίων του, κατηγορώντας τον ως κίναιδο και αποπλανητή νέων αγοριών. Όλες οι κατηγορίες στρέφονται πια εναντίων του, όλα τα κείμενα του και οι επιστολές του αναλύονται εξονυχιστικά, καταδικάζεται σε 2 χρόνια καταναγκαστικά έργα και ο σύντροφος του Άλφρεντ Ντάγκλας αποποιείται όλες τις ευθύνες και μένει σιωπηρός παρατηρητής, αφιερώνοντας μέτρια ποιήματα στον «άνθρωπο μου που είναι φυλακή».

  Στα δύο έτη καταναγκαστικών έργων, ο οργανισμός του εξασθένησε αισθητά καθώς οι συνθήκες που επικρατούσαν στις φυλακές ήταν ολέθριες για έναν προστατευμένο οργανισμό. Οι στενοί του φίλοι έκαναν ότι μπορούσαν για να του προσφέρουν πιο ανθρώπινες συνθήκες κράτησης και το μόνο που πέτυχαν ήταν να του δίνεται ένα μολύβι και μία λευκή κόλα χαρτί κάθε μέρα, την οποία του την έπαιρναν τη νύχτα. Κάθε πρωί έπρεπε να θυμηθεί σε ποιο σημείο είχε αφήσει την ροή της σκέψης του και να συνεχίσει το γράψιμο του.

     Έγραψε το «De profundis» ένα μακροσκελές γράμμα προς τον σύντροφο του, που χαιρόταν τον ήλιο και τον αέρα, και λίγο αργότερα έγραψε την «Μπαλάντα της φυλακής του Ρήντινγκ»

And all men kill the thing they love,
by all let this be heard,
some do it with a bitter look,
some with a flattering word,
the coward does it with a kiss,
the brave man with a sword!

     Όταν αποφυλακιστεί [19 Μαΐου 1987] θα επιστρέψει στον Άλφρεντ και αυτός θα τον δεχτεί χαρούμενος. Θα ζήσουνε μαζί άλλα δυο χρόνια. Ο οργανισμός του είχε εξασθενήσει τόσο πολύ που δεν του έκανε καλό ούτε η συντροφιά του. Θα παραπατά στους δρόμους του Παρισιού μεθυσμένος και άρρωστος μέχρι να τον χτυπήσει η μηνιγγίτιδα και να αποβιώσει στις 30 Νοεμβρίου 1900. Ήταν σε μια φτωχή κάμαρη ενός ξενοδοχείου με τον φίλο του Robert Ross δίπλα του. Κοίταγε σοκαρισμένος την πράσινη φθαρμένη ταπετσαρία. «Ή αυτή η ταπετσαρία θα φύγει ή εγώ…» · Δεν ξαναμίλησε και λίγες ώρες μετά έπαψε να αναπνέει.

     «Υπάρχει κάτι χυδαίο σε κάθε επιτυχία. Οι σπουδαιότεροι άνθρωποι αποτυγχάνουν ή μοιάζουν να έχουν αποτύχει» είχε πει κάποτε. Χωρίς να το αντιλαμβάνεται(;) είχε φτιάξει και για τον εαυτό του έναν χρησμό. Το έργο του ζει ακόμα, πολύ μεγαλύτερο από την εποχή που έζησε. Και άμα σκεφτεί κανείς ότι το σκάνδαλο είναι η απουσία του σκανδάλου, δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι οι άνθρωποι γύρω μας, συχνά, υπάρχουν και χωρίς ανθρωπιά.

Facebook Comments

Αναζήτηση

Σχετικά Άρθρα

No related posts
Το γυμνό του Jules De Bruycker

Το γυμνό του Jules De Bruycker

ΤΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΛΥΔΑΚΗ Τα γυμνά του Βέλγου ζωγράφου και χαράκτη Jules De Bruycker καλύπτουν την περίοδο της καλλιτεχνικής του ωρίμανσης, περίπου από το 1925 ως το 1940, όταν και αρχίζει...

Γλώσσα Σελίδας:

  • Greek
  • English

Κοινωνική Ιστορία

Κοινωνική Ιστορία